۰۱Telegram Serverless دقیقاً چیست؟
طبق صفحهی رسمی Serverless در core.telegram.org، این سرویس بکاند رباتها و مینیاپها را مستقیم روی زیرساخت تلگرام اجرا میکند. تو فقط ماژولهای سادهی جاوااسکریپت مینویسی و با یک دستور منتشرشان میکنی؛ سرور، کانتینر و مقیاسدهی دیگر کار تو نیست.
هر بار که آپدیتی برای ربات میرسد، کد در یک ایزولهی سبک V8 اجرا میشود. سه چیز بدون نصب و بدون تنظیم کلید در دسترس همهی ماژولهاست: Bot API، یک دیتابیس مبتنی بر SQLite که بین اجراها باقی میماند و fetch برای درخواست HTTP به سرویسهای بیرونی.
طبق گزارشهای رسانهای، Serverless از حدود نیمهی ژوئیهی ۲۰۲۶ (اواخر تیر ۱۴۰۵) در دسترس قرار گرفت. صفحهی رسمی تاریخ راهاندازی را ذکر نکرده، ولی در بخش تغییراتش آمده که در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۴ مهر ۱۴۰۵) میزبانی مینیاپ، endpointها، نسخهی 0.2.0 ابزار خط فرمان و فایل تنظیمات tgcloud.jsonc اضافه شدهاند.
۰۲پروژهی Serverless از چه بخشهایی ساخته میشود؟
فقط فایلهای .js داخل پوشهی tgcloud/ منتشر میشوند:
tgcloud/schema.js: ساختار دیتابیس، در یک فایل.tgcloud/handlers/: برای هر نوع آپدیت یک فایل، مثلmessage.jsیاcallback_query.js. اگر برای نوعی از آپدیت فایلی نباشد، آن آپدیت نادیده گرفته میشود.tgcloud/endpoints/: تابعهایی که مینیاپ باPOST /api/<name>صدا میزند. initData کاربر را خود پلتفرم بررسی میکند و درخواست نامعتبر پیش از اجرای کد با خطای 401 رد میشود.tgcloud/lib/: کدهای مشترک.
ماژولها فقط میتوانند sdk (و زیرماژولهای sdk/db، sdk/api و sdk/fetch) و فایلهای خود پروژه را import کنند. پکیج npm و دسترسی به فایلسیستم وجود ندارد و تنها راه ارتباط شبکه همان fetch خود SDK است.
دیتابیس با نحوی شبیه Drizzle ORM تعریف میشود. کلید خارجی (foreign key) پشتیبانی نمیشود و تعریفش جلوی انتشار را میگیرد. دستور push ساختار دیتابیس را تغییر نمیدهد؛ تغییرات را جدا با npx tgcloud migrate بررسی و اعمال میکنی.
۰۳چطور Serverless را در BotFather فعال کنیم و ربات را منتشر کنیم؟
- در @BotFather ربات را انتخاب کن، وارد بخش Serverless شو و آن را روشن کن.
- در همان بخش، از CLI Access → Access token توکن خط فرمان را بگیر. این توکن با توکن Bot API فرق دارد و شکلش
app<id>:<secret>است. - Node.js نسخهی ۱۸ یا بالاتر نصب کن و پروژه را بساز:
npm create @tgcloud/bot my_bot - توکن را ذخیره کن:
npx tgcloud login - کد را منتشر کن:
npx tgcloud push. اگر ساختار دیتابیس عوض شده باشد، بعدشnpx tgcloud migrateرا اجرا کن.
برای تست بدون انتشار، npx tgcloud run یک handler یا endpoint را با فایلهای محلی روی خود پلتفرم اجرا میکند. دستورهای status، diff و pull هم تفاوت نسخهی محلی و منتشرشده را نشان میدهند.
۰۴یک ربات کوچک روی Serverless چه شکلی است؟
این ربات میشمارد هر چت تا حالا چند پیام فرستاده است (بر پایهی مثال مستندات رسمی). اول جدول دیتابیس:
// tgcloud/schema.js
import { table, integer } from 'sdk/db';
export const counters = table('counters', {
chatId: integer('chat_id').primaryKey(),
seen: integer('seen').notNull().default(0),
});بعد handler پیام که شمارنده را یکی بالا میبرد و جواب میدهد:
// tgcloud/handlers/message.js
import { api, db } from 'sdk';
import { sql } from 'sdk/db';
import { counters } from '../schema.js';
export default async function (message) {
const chatId = message.chat.id;
const [row] = await db.insert(counters)
.values({ chatId, seen: 1 })
.onConflictDoUpdate({
target: counters.chatId,
set: { seen: sql`${counters.seen} + 1` },
})
.returning()
.run();
await api.sendMessage({ chat_id: chatId, text: `پیام شمارهی ${row.seen} رسید.` });
}با npx tgcloud push و بعد npx tgcloud migrate ربات آماده است. وبهوک را هم خود پلتفرم مدیریت میکند.
۰۵محدودیتها و معایب Serverless تلگرام چیست؟
- فقط جاوااسکریپت: ماژولها ES module جاوااسکریپت هستند. اگر رباتت پایتون، PHP یا Go است، باید بازنویسیاش کنی.
- بدون پکیج npm: فقط SDK تلگرام و کد خودت در دسترس است؛ کتابخانههایی که به آنها عادت داری اینجا کار نمیکنند.
- وابستگی به پلتفرم (vendor lock-in): کد به
sdkتلگرام گره خورده و مستندات رسمی روشی برای خروجی گرفتن از کل دیتابیس معرفی نکرده است. اگر روزی بخواهی بروی، هم کد و هم داده را باید جابهجا کنی. - حریم خصوصی داده: دادهی کاربرانت روی زیرساخت تلگرام ذخیره میشود. برای دادهی حساس، مثل اطلاعات مالی، این را جدی بگیر.
- مناسب کار طولانی نیست: کد فقط با رسیدن آپدیت یا فراخوانی endpoint اجرا میشود و مستندات چیزی دربارهی کار زمانبندیشده (cron) یا پردازش طولانی در پسزمینه نمیگوید.
- سقف فایل: آپلود هر فایل تا ۵۰ مگابایت (عکس ۱۰ مگابایت)، دانلود فایل تا ۲۰ مگابایت و پاسخ هر fetch به بیرون در مجموع تا ۳۰ مگابایت.
- اعداد اعلامنشده: تا زمان نوشتن این مطلب، صفحهی رسمی قیمت، سقف CPU، حافظه، زمان اجرا و سهمیهی درخواست را اعلام نکرده است.
۰۶چه کارهایی را نمیشود به Serverless برد؟
بعضی کارها با قواعد فعلی Serverless جور درنمیآیند. اینها را پیش از مهاجرت جدی بگیر:
- پردازش سنگین ویدیو و صدا: ابزارهایی مثل ffmpeg باینری جداگانه یا پکیج npm هستند و در Serverless نه پکیج npm هست و نه فایلسیستم. سقفها هم کماند: پاسخ هر fetch در مجموع ۳۰ مگابایت (استریم کردن پاسخ این سقف را بالا نمیبرد)، دانلود فایل از تلگرام ۲۰ مگابایت و آپلود هر فایل ۵۰ مگابایت. پس ربات تبدیل فرمت، فشردهسازی ویدیو یا دانلود فایلهای حجیم باید روی سرور خودت بماند.
- ساخت تصویر: مستندات هیچ API برای رسم تصویر یا canvas معرفی نکرده و کتابخانههای بومی پردازش تصویر (که معمولاً پکیج npm هستند) نصبشدنی نیستند. حتی Buffer مخصوص Node هم در محیط اجرا نیست و دادهی باینری با Uint8Array جابهجا میشود. ساختن کارت قیمت، نمودار PNG یا واترمارک روی عکس کار سرور دیگری است.
- کار پسزمینه و زمانبندیشده: کد فقط با آپدیت یا فراخوانی endpoint بیدار میشود؛ مستندات راهی برای صف پردازش، پیگیری دورهای سفارش یا ارسال گزارش روزانه نشان نمیدهد.
- هر زبانی جز جاوااسکریپت: کتابخانهی پایتونی یا سرویس نوشتهشده با Go را باید بازنویسی کنی، یا پشت یک API بیرونی بگذاری و با fetch صدایش بزنی.
راه میانه هم هست: منطق سبک ربات روی Serverless و کار سنگین روی سرور خودت که Serverless با fetch صدایش میزند. فقط یادت باشد سقف ۳۰ مگابایتی پاسخ fetch همچنان برقرار است.
۰۷Serverless یا VPS؛ کدام برای ربات تو بهتر است؟
| معیار | Telegram Serverless | VPS یا سرور شخصی |
|---|---|---|
| زبان برنامهنویسی | فقط جاوااسکریپت | هر زبانی |
| کتابخانهها | فقط SDK تلگرام | هر پکیجی |
| راهاندازی و نگهداری | یک دستور؛ بدون سرور و بهروزرسانی سیستمعامل | نصب، امنیت، پشتیبانگیری و مانیتورینگ با خودت |
| دیتابیس | SQLite آماده، بدون کلید خارجی | هر دیتابیسی با کنترل کامل |
| کار زمانبندیشده و پسزمینه | در مستندات نیامده | کامل (cron، worker، صف) |
| هزینه و سقف منابع | هنوز رسماً اعلام نشده | مشخص و قابل انتخاب |
| جابهجایی به جای دیگر | سخت؛ وابسته به SDK | آسان |
Serverless مناسب است برای رباتهای کوچک و متوسط، نمونهی اولیه (MVP)، رباتهای سرگرمی و کوییز، بکاند سادهی مینیاپ و رباتهای هوش مصنوعی که فقط یک API بیرونی را صدا میزنند.
VPS بهتر است وقتی ربات به زبان دیگری نوشته شده، کتابخانهی خاصی لازم دارد، کار پسزمینه دارد یا دادهاش باید کاملاً زیر کنترل خودت باشد. مثلاً ربات فروشگاهی استارد پایتونی است و یک worker دارد که هر ۲۰ ثانیه وضعیت سفارشها را از Stard API میپرسد؛ چنین رباتی هنوز جایش روی سرور است.
هر جا رباتت را اجرا کنی، حالا میتواند جدول، لیست و دکمه را داخل خود پیام بفرستد؛ راهنمای پیامهای غنی در رباتهای تلگرام و تغییرات Bot API در ۲۰۲۶ را ببین.
منابع رسمی: Telegram Serverless · Bot API changelog · BotFather
۰۸سوالات متداول
آیا Telegram Serverless رایگان است؟
صفحهی رسمی تا زمان نوشتن این مطلب هیچ قیمت، سهمیه یا سقف مصرفی اعلام نکرده است؛ پیش از تصمیم برای پروژهی جدی، صفحهی رسمی را دوباره چک کن.
میشود ربات پایتونی را روی Serverless اجرا کرد؟
نه. ماژولها باید جاوااسکریپت (ES module) باشند و فقط SDK تلگرام و فایلهای خود پروژه را import کنند.
توکن CLI همان توکن ربات است؟
نه. توکن CLI را از بخش Serverless در BotFather میگیری، با app و شناسهی برنامه شروع میشود و از توکن Bot API جداست.
دیتابیس Serverless چیست؟
هر ربات یک دیتابیس مبتنی بر SQLite دارد که بین اجراها باقی میماند. ساختارش در schema.js تعریف و با npx tgcloud migrate اعمال میشود.
برای ربات فروشگاهی Serverless بهتر است یا VPS؟
اگر ربات کار پسزمینه، کتابخانهی خاص یا دادهی حساس مالی دارد، فعلاً VPS انتخاب امنتری است؛ برای ربات ساده و نمونهی اولیه، Serverless سریعتر راه میافتد.