استارد / وبلاگ
وبلاگ

Telegram Serverless چیست؟ اجرای ربات تلگرام بدون سرور

تا امروز هر ربات تلگرامی یک سرور یا هاست می‌خواست؛ حتی ربات آماده‌ای مثل ربات فروشگاهی آماده‌ی تلگرام استارد هم روی سرور خود صاحبش اجرا می‌شود. تلگرام حالا راه دیگری هم دارد: Serverless. این راهنما می‌گوید دقیقاً چیست، چه محدودیت‌هایی دارد و کی هنوز VPS انتخاب بهتری است.

پاسخ کوتاه

Telegram Serverless سرویس میزبانی بک‌اند ربات و مینی‌اپ روی زیرساخت خود تلگرام است. کد را به شکل ماژول‌های جاوااسکریپت می‌نویسی، با دستور npx tgcloud push منتشر می‌کنی و هر اجرا در یک ایزوله‌ی سبک V8 انجام می‌شود. Bot API، دیتابیس مبتنی بر SQLite و درخواست HTTP به بیرون آماده‌اند و سرور، کانتینر یا مقیاس‌دهی لازم نیست. در عوض فقط جاوااسکریپت داری، پکیج npm نداری و به پلتفرم تلگرام وابسته می‌شوی.

آخرین به‌روزرسانی:

۰۱Telegram Serverless دقیقاً چیست؟

طبق صفحه‌ی رسمی Serverless در core.telegram.org، این سرویس بک‌اند ربات‌ها و مینی‌اپ‌ها را مستقیم روی زیرساخت تلگرام اجرا می‌کند. تو فقط ماژول‌های ساده‌ی جاوااسکریپت می‌نویسی و با یک دستور منتشرشان می‌کنی؛ سرور، کانتینر و مقیاس‌دهی دیگر کار تو نیست.

هر بار که آپدیتی برای ربات می‌رسد، کد در یک ایزوله‌ی سبک V8 اجرا می‌شود. سه چیز بدون نصب و بدون تنظیم کلید در دسترس همه‌ی ماژول‌هاست: Bot API، یک دیتابیس مبتنی بر SQLite که بین اجراها باقی می‌ماند و fetch برای درخواست HTTP به سرویس‌های بیرونی.

طبق گزارش‌های رسانه‌ای، Serverless از حدود نیمه‌ی ژوئیه‌ی ۲۰۲۶ (اواخر تیر ۱۴۰۵) در دسترس قرار گرفت. صفحه‌ی رسمی تاریخ راه‌اندازی را ذکر نکرده، ولی در بخش تغییراتش آمده که در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۴ مهر ۱۴۰۵) میزبانی مینی‌اپ، endpointها، نسخه‌ی 0.2.0 ابزار خط فرمان و فایل تنظیمات tgcloud.jsonc اضافه شده‌اند.

۰۲پروژه‌ی Serverless از چه بخش‌هایی ساخته می‌شود؟

فقط فایل‌های .js داخل پوشه‌ی tgcloud/ منتشر می‌شوند:

ماژول‌ها فقط می‌توانند sdk (و زیرماژول‌های sdk/db، sdk/api و sdk/fetch) و فایل‌های خود پروژه را import کنند. پکیج npm و دسترسی به فایل‌سیستم وجود ندارد و تنها راه ارتباط شبکه همان fetch خود SDK است.

دیتابیس با نحوی شبیه Drizzle ORM تعریف می‌شود. کلید خارجی (foreign key) پشتیبانی نمی‌شود و تعریفش جلوی انتشار را می‌گیرد. دستور push ساختار دیتابیس را تغییر نمی‌دهد؛ تغییرات را جدا با npx tgcloud migrate بررسی و اعمال می‌کنی.

۰۳چطور Serverless را در BotFather فعال کنیم و ربات را منتشر کنیم؟

  1. در @BotFather ربات را انتخاب کن، وارد بخش Serverless شو و آن را روشن کن.
  2. در همان بخش، از CLI Access → Access token توکن خط فرمان را بگیر. این توکن با توکن Bot API فرق دارد و شکلش app<id>:<secret> است.
  3. Node.js نسخه‌ی ۱۸ یا بالاتر نصب کن و پروژه را بساز: npm create @tgcloud/bot my_bot
  4. توکن را ذخیره کن: npx tgcloud login
  5. کد را منتشر کن: npx tgcloud push. اگر ساختار دیتابیس عوض شده باشد، بعدش npx tgcloud migrate را اجرا کن.

برای تست بدون انتشار، npx tgcloud run یک handler یا endpoint را با فایل‌های محلی روی خود پلتفرم اجرا می‌کند. دستورهای status، diff و pull هم تفاوت نسخه‌ی محلی و منتشرشده را نشان می‌دهند.

۰۴یک ربات کوچک روی Serverless چه شکلی است؟

این ربات می‌شمارد هر چت تا حالا چند پیام فرستاده است (بر پایه‌ی مثال مستندات رسمی). اول جدول دیتابیس:

// tgcloud/schema.js
import { table, integer } from 'sdk/db';

export const counters = table('counters', {
  chatId: integer('chat_id').primaryKey(),
  seen:   integer('seen').notNull().default(0),
});

بعد handler پیام که شمارنده را یکی بالا می‌برد و جواب می‌دهد:

// tgcloud/handlers/message.js
import { api, db } from 'sdk';
import { sql } from 'sdk/db';
import { counters } from '../schema.js';

export default async function (message) {
  const chatId = message.chat.id;
  const [row] = await db.insert(counters)
    .values({ chatId, seen: 1 })
    .onConflictDoUpdate({
      target: counters.chatId,
      set: { seen: sql`${counters.seen} + 1` },
    })
    .returning()
    .run();
  await api.sendMessage({ chat_id: chatId, text: `پیام شماره‌ی ${row.seen} رسید.` });
}

با npx tgcloud push و بعد npx tgcloud migrate ربات آماده است. وب‌هوک را هم خود پلتفرم مدیریت می‌کند.

۰۵محدودیت‌ها و معایب Serverless تلگرام چیست؟

۰۶چه کارهایی را نمی‌شود به Serverless برد؟

بعضی کارها با قواعد فعلی Serverless جور درنمی‌آیند. این‌ها را پیش از مهاجرت جدی بگیر:

راه میانه هم هست: منطق سبک ربات روی Serverless و کار سنگین روی سرور خودت که Serverless با fetch صدایش می‌زند. فقط یادت باشد سقف ۳۰ مگابایتی پاسخ fetch همچنان برقرار است.

۰۷Serverless یا VPS؛ کدام برای ربات تو بهتر است؟

معیارTelegram ServerlessVPS یا سرور شخصی
زبان برنامه‌نویسیفقط جاوااسکریپتهر زبانی
کتابخانه‌هافقط SDK تلگرامهر پکیجی
راه‌اندازی و نگهدارییک دستور؛ بدون سرور و به‌روزرسانی سیستم‌عاملنصب، امنیت، پشتیبان‌گیری و مانیتورینگ با خودت
دیتابیسSQLite آماده، بدون کلید خارجیهر دیتابیسی با کنترل کامل
کار زمان‌بندی‌شده و پس‌زمینهدر مستندات نیامدهکامل (cron، worker، صف)
هزینه و سقف منابعهنوز رسماً اعلام نشدهمشخص و قابل انتخاب
جابه‌جایی به جای دیگرسخت؛ وابسته به SDKآسان

Serverless مناسب است برای ربات‌های کوچک و متوسط، نمونه‌ی اولیه (MVP)، ربات‌های سرگرمی و کوییز، بک‌اند ساده‌ی مینی‌اپ و ربات‌های هوش مصنوعی که فقط یک API بیرونی را صدا می‌زنند.

VPS بهتر است وقتی ربات به زبان دیگری نوشته شده، کتابخانه‌ی خاصی لازم دارد، کار پس‌زمینه دارد یا داده‌اش باید کاملاً زیر کنترل خودت باشد. مثلاً ربات فروشگاهی استارد پایتونی است و یک worker دارد که هر ۲۰ ثانیه وضعیت سفارش‌ها را از Stard API می‌پرسد؛ چنین رباتی هنوز جایش روی سرور است.

هر جا رباتت را اجرا کنی، حالا می‌تواند جدول، لیست و دکمه را داخل خود پیام بفرستد؛ راهنمای پیام‌های غنی در ربات‌های تلگرام و تغییرات Bot API در ۲۰۲۶ را ببین.

منابع رسمی: Telegram Serverless · Bot API changelog · BotFather

۰۸سوالات متداول

آیا Telegram Serverless رایگان است؟

صفحه‌ی رسمی تا زمان نوشتن این مطلب هیچ قیمت، سهمیه یا سقف مصرفی اعلام نکرده است؛ پیش از تصمیم برای پروژه‌ی جدی، صفحه‌ی رسمی را دوباره چک کن.

می‌شود ربات پایتونی را روی Serverless اجرا کرد؟

نه. ماژول‌ها باید جاوااسکریپت (ES module) باشند و فقط SDK تلگرام و فایل‌های خود پروژه را import کنند.

توکن CLI همان توکن ربات است؟

نه. توکن CLI را از بخش Serverless در BotFather می‌گیری، با app و شناسه‌ی برنامه شروع می‌شود و از توکن Bot API جداست.

دیتابیس Serverless چیست؟

هر ربات یک دیتابیس مبتنی بر SQLite دارد که بین اجراها باقی می‌ماند. ساختارش در schema.js تعریف و با npx tgcloud migrate اعمال می‌شود.

برای ربات فروشگاهی Serverless بهتر است یا VPS؟

اگر ربات کار پس‌زمینه، کتابخانه‌ی خاص یا داده‌ی حساس مالی دارد، فعلاً VPS انتخاب امن‌تری است؛ برای ربات ساده و نمونه‌ی اولیه، Serverless سریع‌تر راه می‌افتد.

ربات فروشگاهی آماده می‌خواهی؟

Stard Shop Bot متن‌باز است و با Stard API استارز، پریمیوم و گیفت می‌فروشد.

ورود به ربات استارد